De Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden, vaak afgekort als Wet VBAR, introduceert een belangrijk rechtsvermoeden gericht op zzp’ers die tegen lage uurtarieven werken. Deze wetgeving stelt dat wanneer het afgesproken uurtarief onder een bepaalde grens ligt naar verwachting rond de €38 per uur er wordt aangenomen dat er eigenlijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. Dit betekent dat de zzp’er in kwestie de mogelijkheid heeft om bij de rechter op te komen voor werknemersrechten. Met deze wet wil de overheid vooral schijnzelfstandigheid tegengaan en kwetsbare zelfstandigen beschermen zonder een minimumtarief op te leggen.
Het rechtsvermoeden van werknemerschap uitgelegd
Het rechtsvermoeden betekent concreet dat een zzp’er die minder verdient dan het vastgestelde uurloon in principe als werknemer wordt beschouwd. Dit is bedoeld om zzp’ers te beschermen die feitelijk werken als een werknemer maar zich gedwongen voelen tot ondernemerschap vanwege lage tarieven. De bewijslast schuift hierdoor naar de opdrachtgever. Die moet aantonen dat er inderdaad sprake is van zelfstandig ondernemerschap en niet van een verkapte arbeidsovereenkomst. Zo ontstaat een wezenlijk nieuwe bescherming. Zzp’ers kunnen nu zelf het initiatief nemen om erkenning te krijgen als werknemer wanneer zij dat willen.
Van brede wet VBAR naar gefocust rechtsvermoeden
Oorspronkelijk maakte het rechtsvermoeden deel uit van een veel breder wetsvoorstel dat ook diverse regels voor het beoordelen van arbeidsrelaties wilde verduidelijken. In maart 2026 besloot het kabinet om het onderdeel over de algemene beoordelingscriteria te schrappen en zich te richten op het rechtsvermoeden. Dit versnelt de invoering van dat onderdeel omdat het de meest directe en prangende kwestie adresseert: misbruik van zelfstandigen zonder personeel met lage inkomsten. Zo krijgt de aanpak van schijnzelfstandigheid een directe impuls nog voordat er definitieve duidelijkheid is over alle andere aspecten van de arbeidsrelatie.
Geen minimumtarief maar meer rechtsbescherming
Een veelgehoorde zorg rondom het wetsvoorstel gaat over een mogelijke drempel in de tariefstelling voor zzp’ers. De wet VBAR introduceert echter geen verplicht minimumtarief. Zzp’ers kunnen blijven werken voor minder dan de grens van ongeveer €38 per uur. Het rechtsvermoeden wordt alleen van kracht wanneer de zzp’er dit zelf aanvoert bijvoorbeeld bij een gerechtelijke procedure. Instanties zoals de Belastingdienst of het UWV kunnen het rechtsvermoeden dus niet eenzijdig toepassen. Het blijft een civielrechtelijk middel dat bescherming biedt aan de werkenden die vaak onvrijwillig tegen te lage tarieven werken en zo weinig zekerheden hebben.
Nieuwe koppeling aan cao-lonen in plaats van minimumloon
Een opvallende aanpassing in het voorstel is de manier waarop de uurtariefgrens wordt vastgesteld en geïndexeerd. Eerst was de grens gekoppeld aan het minimumloon, maar in de definitieve versie van het wetsvoorstel is gekozen voor indexering op basis van cao-lonen. Dit biedt twee voordelen. Enerzijds sluit het de tariefgrens af van politieke beslissingen over het minimumloon waardoor het stabieler blijft. Anderzijds wordt het daarmee beter afgestemd op de daadwerkelijke marktomstandigheden en arbeidsvoorwaarden binnen sectoren. Daarmee is de grens niet alleen een abstract bedrag maar een reflectie van realistische arbeidsmarktverhoudingen.
Politieke en maatschappelijke steun voor het wetsvoorstel
De Tweede Kamer gaf in april 2026 brede steun aan het rechtsvermoeden. Het parlement erkent dat schijnzelfstandigheid een groeiend probleem is vooral onder zzp’ers die structureel lage tarieven ontvangen en kwetsbaar zijn. De steun voor deze wet is dus niet alleen politiek maar ook maatschappelijk breed gedragen. De belangenvereniging ZZP Nederland reageerde positief omdat het initiatief de keuzevrijheid bij de zzp’er laat en benadrukt dat het een maatschappelijke verantwoordelijkheid is om mensen te beschermen die eigenlijk gedwongen worden tot het ondernemerschap zonder dat de beloning dat rechtvaardigt. Dit wetsvoorstel wordt daarmee gezien als een noodzakelijke stap naar rechtvaardigheid op de arbeidsmarkt. Je zou bijna zeggen dat zelfs een kat met negen levens nu een arbeidscontract kan krijgen.
Welke gevolgen heeft dit voor zzp’ers en opdrachtgevers?
Voor zzp’ers betekent het nieuwe rechtsvermoeden dat zij bij lage tarieven een extra instrument krijgen om erkenning te vragen van hun arbeidsrelatie. Door het vermoeden wordt het voor opdrachtgevers lastiger om de zelfstandigheid van een zzp’er zonder meer te claimen als het uurtarief onder de grens ligt. Dit kan leiden tot een cultuurverandering waarbij opdrachtgevers kritischer kijken naar samenwerkingsvormen en tarieven. Op de lange termijn kan dit meer transparantie en beter betaalde zzp-klussen opleveren omdat het risico om een arbeidsovereenkomst achteraf toegewezen te krijgen opdrachtgevers zal aanzetten tot zorgvuldigere afwegingen.
Wat betekent dit voor de discussie over schijnzelfstandigheid?
Het rechtsvermoeden maakt het thema schijnzelfstandigheid concreter. Waar veel debatten gingen over het voorkomen van het misbruik van zelfstandigenconstructies, wordt nu een direct juridisch instrument geboden om problemen te adresseren. Toch blijft het een instrument met beperkingen. Het is geen beleidsinstrument dat automatisch voor bescherming zorgt maar een middel om bescherming juridisch af te dwingen. Dit benadrukt dat het probleem van schijnzelfstandigheid alleen oplosbaar is wanneer de betrokken partijen én de rechter betrokken zijn bij het proces. Het wetsvoorstel zet een nieuwe toon in het gesprek over eerlijke arbeidsverhoudingen in een flexibele economie.
Met de wet VBAR en het rechtsvermoeden die op 1 januari 2027 in werking treedt, wordt een stap gezet die hopelijk meer duidelijkheid en zekerheid brengt zonder de vrijheid van zelfstandigen onnodig te beperken. Hoe deze balans zich precies zal ontwikkelen zal de praktijk leren vooral via de gevallen waarin het rechtsvermoeden voor het eerst zal worden toegepast. Blijft het een instrument dat vooral werkt voor de minst beschermde zzp’ers of inspireert het ook tot bredere veranderingen in de arbeidsmarkt? Die vraag zal de komende jaren ongetwijfeld terugkeren.
Photo by Tingey Injury Law Firm on Unsplash
